Ik heb laatste een zeer interessant artikel in de Groene Amsterdammer over de sci-fi schrijfster Ursula Le Guin gelezen. Ik wel eens van haar naam gehoord. Haar boekenreeks Earthsea was namelijk de inspiratie voor de enige Studio Ghibli-film waar ik maar niet doorheen kon komen. Maar goed, ze is niet de eerste schrijver die de rechten van hun werk hebben verkocht en dan niet tevreden zijn met het eindresultaat.
Waar de film niet interessant was, lijkt haar oeuvre dat wel. Ik kijk vooral uit naar The Dispossessed: An Ambiguous Utopia. Geef mij een verhaal over utopische samenlevingen en ik ben verkocht.
Maar goed, terug naar dat artikel. Wat ik wilde delen, waren een aantal quotes over Le Guin’s gedachtegoed:
Vrijheid is geen afwezigheid van plichten. Het eerste bestaat alleen als je doordrongen bent van het tweede. Alleen wie verantwoordelijkheid neemt voor wat echt belangrijk is, is echt vrij.
Dit vond ik een heel interessante invalshoek. Als ik na een lange week uitgeblust op de bank zit, weet dit idee mij wel op de been te krijgen en ervoor te zorgen dat ik aan de slag ga met dingen die nodig zijn (zorgen voor de katten, klusjes in huis, een fatsoenlijke maaltijd koken). Aan het einde van de dag heeft me dat dan meer vrijheid (en energie) gegeven, dan als ik de ‘vrijheid’ had genomen om de doomscrollen of wat achteloos te zappen.
Haar werk [is] doordrongen van het voor de moderne, westerse mens moeilijk te vatten besef dat ook andere wezens deze planeet bevolken en hun eigen tijdlijn, verlangens en omgangsvormen hebben. Niet voor niets is ze een blijvende inspiratiebron voor hedendaagse ecologisch denkers en filosofen.
‘De moderne mensheid leeft in ballingschap’, schrijft Le Guin in een essay. ‘Buitengesloten van een gemeenschap en een intimiteit die zij ooit kende.’ Die gemeenschap bestond uit dieren, landschappen en mythologische wezens. Fantasieverhalen, zoals die van haar, vormen een ‘beweging naar buiten, naar het niet geheel menselijke’. Ze herinneren ons eraan dat de mens niet de maat der dingen is, en er een ‘grotere realiteit bestaat dan wij onszelf nu toestaan’.
Dit gevoel van ballingschap zie ik ook terug in mijn eigen leven. Op bepaalde momenten in mijn volwassen leven ben ik de verbinding met de analoge wereld, de natuur en andere mensen ook kwijtgeraakt. Vooral de verwondering over de wereld om me heen is, met de niet-afhoudende stroom van slecht nieuws, de afgelopen jaren sterk afgenomen. Op momenten weet ik de bovenstaande connectie weer terug te vinden, maar het gaat nog niet vanzelf om dat vast te houden.
Ik ga dat boek van Le Guin maar eens lezen. Je moet immers ergens beginnen…
